Z Polscy pisarze i badacze literatury przełomu XX i XXI wieku
(Różnice między wersjami)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
<div id="shortDescription">
+
'''ANDRES  Zbigniew'''
<p>ur. 1934</p>
+
<p>Historyk literatury, krytyk literacki.</p></div>
+
  
<div class='all'>
+
'''ur. 1934'''
<div class='biogram'>
+
==BIOGRAM==
+
Urodzony 12 grudnia 1934 w Kurzynie Małej (pow. Nisko); syn Józefa Andresa i Zofii z domu Chmiel. W czasie okupacji niemieckiej i w pierwszych latach po wojnie uczęszczał do szkoły podstawowej w Kurzynie Średniej, a następnie do Liceum Ogólnokształcącego w Ulanowie, gdzie w 1952 zdał egzamin maturalny. Rozpoczął pracę jako pracownik umysłowy w Elektrowni Stalowa Wola, a od stycznia 1953 w Hucie Stalowa Wola. W październiku 1953 podjął studia polonistyczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, przerwane z powodu nieszczęśliwego wypadku. Od lutego do czerwca 1954 był słuchaczem Państwowego Kursu Nauczycielskiego w Przemyślu, zakończonego egzaminem dyplomowym na stanowisko nauczyciela szkół podstawowych. W roku szkolnym 1954/55 pracował jako nauczyciel w Państwowym Młodzieżowym Zakładzie Wychowawczym we Wzdowie w pobliżu Brzozowa, następnie w szkołach podstawowych – w 1955-57 w Rakszawie, a w 1957-60 w Giedlarowej pod Leżajskiem. Jednocześnie kształcił się w Zaocznym Studium Nauczycielskim w Rzeszowie, które ukończył w 1958. W 1960-68 kierował szkołą podstawową w Wólce Niedźwiedzkiej (pow. leżajski). W tym czasie sprawował też funkcję kierownika Powiatowego Ośrodka Metodycznego przy Wydziale Oświaty w Leżajsku. W 1962 ożenił się z Marią Surowiec, nauczycielką matematyki. W 1963 otrzymał skierowanie na studia wyższe dla pracujących w Wyższej Szkole Pedagogicznej (WSP) w Krakowie. Magisterium w dziedzinie filologii polskiej uzyskał w 1968 w WSP w Rzeszowie. Wówczas przeniósł się z rodziną do Leżajska i w 1968-75 pracował jako nauczyciel języka polskiego w Liceum Ogólnokształcącym, w którym jednocześnie w 1972-76 pełnił funkcję zastępcy dyrektora. Debiutował w 1971 szkicem ''Rzeszowska „Naprawa”. (O działalności wydawniczej Wiejskiego Uniwersytetu Orkanowego)'', ogłoszonym na łamach miesięcznika „Profile” (nr 9); w piśmie tym publikował następnie (1973, 1977-81, 1988) liczne artykuły i recenzje literackie. W 1972 otrzymał Nagrodę Ministra Oświaty i Wychowania III stopnia. Doktoryzował się w 1975 na Uniwersytecie Jagielloński na podstawie rozprawy ''Walka o prawdziwy obraz wsi w prozie polskiej lat 1930-1939'' (promotor prof. Marian Stępień). W tymże roku otrzymał stanowisko adiunkta w Katedrze Literatury i Języka Polskiego rzeszowskiej WSP (wcześniej, przez okres dwóch lat, pracował tu na tzw. godzinach zleconych).  Rozprawy i artykuły dotyczące początkowo problematyki współczesnej literatury i pisarzy tzw. nurtu chłopskiego, a później także literatury emigracyjnej umieszczał m.in. „Roczniku Komisji Historycznoliterackiej PAN Oddział w Krakowie” (1973-83, z przerwami, i 1998),  „Roczniku Naukowo-Dydaktycznym WSP w Rzeszowie” (od 1976), „Ruchu Literackim” (1977-2005, z przerwami), „Pracach Humanistycznych Towarzystwa Naukowego w Rzeszowie” (od 1979), „Życiu Literackim” (1975, 1981-82), „Literaturze” (1978), „Poezji” (1983-89) i „Tygodniku Kulturalnym” (1984-86).  W 1975 został członkiem  Towarzystwa Naukowego w Rzeszowie; tu w 1978-90 pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Historycznoliterackiej.  W 1977-85 był kierownikiem Zakładu Literatury Polskiej XX Wieku i Teorii Literatury (początkowo wchodzącej w skład Katedry Literatury i Języka Polskiego rzeszowskiej WSP, a od 1981 w Instytucie Filologii Polskiej na Wydziale Humanistycznym WSP). W 1978 otrzymał nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego III stopnia (ponownie w 1983 i 1986). W 1981 został członkiem Komisji Historycznej PAN w Krakowie. Redagował zeszyty z serii ''Filologia Polska'' „Rocznika Naukowo-Dydaktycznego WSP w Rzeszowie” (1981, 1990) oraz „Prace Humanistyczne Towarzystwa Naukowego w Rzeszowie” (1982).  W 1985 habilitował się na Wydziale Humanistycznym WSP w Krakowie na podstawie rozprawy ''Faktografia i mity. Proza pisarzy o rodowodzie chłopskim lat 1918-1939''. W 1986 został zatrudniony w WSP w Rzeszowie na stanowisku docenta. W roku akademickim 1986/87 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Humanistycznego, a w 1987-90 prorektora do spraw toku studiów rzeszowskiej WSP. W 1990  otrzymał stanowisko profesora WSP w Rzeszowie. W 1995 objął kierownictwo Zakłady Literatury Polskiej XX Wieku, a w 1999 został dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej WSP w Rzeszowie. Tytuł profesora otrzymał w 1999, a w 2000 – stanowisko profesora zwyczajnego. Artykuły i recenzje literackie ogłaszał m.in. we „Frazie” (1995-2005), „Wiadomościach Małopolskich” (1997-98), „Regionach” (1998), „Twórczości Ludowej” (1998), „Literaturze” (1997-2000) oraz „Tyczyńskich Zeszytach Naukowych” (2001-02). Po powołaniu w 2001 (na miejsce m.in. WSP) Uniwersytetu Rzeszowskiego był nadal dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej i jednocześnie kierownikiem Zakładu Literatury Polskiej XX Wieku. Nadto w 2000-2004 wykładał literaturę polską XX wieku na Wydziale Socjologiczno-Politologicznym Wyższej Szkoły Społeczno-Gospodarczej w Tyczynie. W 2006 otrzymał nagrodę m. Rzeszowa. Odznaczony: Odznaką Zasłużony Działacz Kultury (1980), Krzyżem Kawalerskim (1987) i Krzyżem Oficerskim (2004) Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2000). Mieszka w Rzeszowie.
+
</div> <!-- biogram -->
+
  
<span id="tworczosc"></span>
+
Historyk literatury, krytyk literacki.
==TWÓRCZOŚĆ==
+
<ol>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>1. [[#O prawdziwy obraz wsi|O prawdziwy obraz wsi]]. Z polemik literackich dwudziestolecia międzywojennego. Rzeszów: Wydawn. Uczelniane WSP 1977, 171 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>Rozprawa doktorska.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>2. [[#Faktografia i mity|Faktografia i mity]]. Proza pisarzy o rodowodzie chłopskim lat 1918−1939. [Studium]. Rzeszów: Wydawn. WSP 1984, 293 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>Rozprawa habilitacyjna.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>3. Stanisław Czarnik - autentystyczny rodowód twórczości. [Monografia]. Rzeszów: Wydawn. WSP 1990, 237 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>4. Kreator utopii i realista. O życiu i twórczości literackiej Jana Wiktora. [Monografia]. Rzeszów: Wydawn. WSP 1991, 158 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>5. [[#Kazimierz Wierzyński|Kazimierz Wierzyński]]. Szkice o twórczości literackiej. Rzeszów: Wydawn. WSP 1997, 206 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>Honorowa nagroda literacka ZLP „Złote Pióro” w 1998.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>Zawartość: Słowo wstępne</li>
+
<li> „Jam jest wichr”. O początkach drogi twórczej poety; Mit emocjonalny. W kręgu „Wiosny i wina”  oraz „Wróbli na dachu”; Antynomie wolności; Poetycki mit ziemi: „Ewangelia” i „Dno”; Liryka nostalgii i niepokoju; Mistyka słowa; „Ziarna goryczy”. O wierszach politycznych</li>
+
<li> Aneks. Pamięci Kazimierza Wierzyńskiego [wiersze]: J. Łobodowski: Zamiast recenzji z „Korca maku”; W. Iwaniuk: [[#Kazimierz Wierzyński|Kazimierz Wierzyński]] opuszcza Long Island; F. Śmieja: Puste mogiły.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>6. [[#Przestrzeń egzystencji|Przestrzeń egzystencji]]. Szkice o twórczości poetów emigracyjnych. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2003, 234 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>Zawartość: Wstęp</li>
+
<li> Inspiracje romantyczne w poezji wojennej i emigracyjnej Stanisława Czernika; Ku katastrofizmowi. O „Pieśniach fanatycznych” Kazimierza Wierzyńskiego; Ogniwa tradycji. Poezja Kazimierza Wierzyńskiego; Wizje natury w liryce Kazimierza Wierzyńskiego; U źródeł wyobraźni mitycznej. Poezja Jerzego Pietrkiewicza; Wizje wsi w twórczości literackiej i publicystyce Marian Czuchnowskiego; Meandry egzystencji. O późnej liryce Wacława Iwaniuka; Dom nad Uherką. Strony rodzinne w liryce Wacława Iwaniuka; Obraz własnego losu. O „Kontynentach” i londyńskiej grupie poetów; Sprawy polskie z perspektywy londyńskich „Kontynentów”; Paradoksy istnienia. O poezji Floriana Śmiei; Pamięć i egzystencja. Z rozważań nad poezją Floriana Śmiei; Degradowanie mitu. O Adamie Lizakowskim; Odwrotne strona mitu. Uwagi o „Zapiskach znad Zatoki San Francisco” Adama Lizakowskiego.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>7. [[#Rewizje wartości|Rewizje wartości]]. Szkice o literaturze polskiej XX wieku.  Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2007, 334 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>Zawartość: Słowo wstępne</li>
+
<li> Poszukiwanie idei, czyli o poezji Emila Zegadłowicza; „Ponad śnieg jesteś bielszy, ponad śmierć mocniejszy”. Poezja o Żeromskim w pierwszych latach po jego zgonie; Regionalizm a nurt chłopski w prozie dwudziestolecia międzywojennego. Zarys problemu; Agraryzm i idee młodowiejskie w literaturze międzywojennej; U źródeł autentyzmu. O genezie poglądów estetycznych Stanisława Czernika; Manowce doktryny. O sporze Stanisława Pigonia z radykalnym nurtem literatury ludowej; Przezwyciężanie tragizmu. O poezji Tadeusza Gajcego; Symbolika Świąt Bożego Narodzenia w poezji Tadeusza Gajcego; Ciemność i śmierć. Wokół jednego wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego [dot.: „Poległym”]; „Nie wierzę miastu – wierzę ziemi…”. O konflikcie cywilizacji i natury w poezji Jana Bolesława Ożoga; Ze snów i baśni w prozie Tadeusza Nowaka; Świadectwo współczesności. O poezji Marcina Świetlickiego</li>
+
<li> Emigranci: Pielgrzymi czasu wojny. Romantyczne style zachowań i problematyka słowa w poezji polskiej na obczyźnie po wrześniu 1939 roku; Kręgi wyobraźni rustykalnej. O poezji Beaty Obertyńskiej; Meandry czasu. O poezji Janusza Ignatowicza; Emigracja jako dramat niespełnienia. Proza Tadeusza Nowakowskiego; Emigracja i kraj w twórczości Tadeusza Nowakowskiego; [[#Kazimierz Wierzyński|Kazimierz Wierzyński]] i jego poezja w opinii Marii Danilewicz Zielińskiej; Późne notacje – poezja Floriana Śmiei.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>Szkice i artykuły w książkach zbiorowych i czasopismach, m.in.: O rewizjonizmie historycznym w wiejskiej literaturze międzywojennej. „Rocz. Komis. Hist.-Lit. PAN” 1973 t. 11 s. 99-128</li>
+
<li> Wokół modelu literatury o tematyce wiejskiej. Z polemik krytycznoliterackich lat 1930-1939. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.”'' ''1976 z. 10 s. 175-193</li>
+
<li> Poezja Tadeusza Hollendra. „Ruch Lit.”'' ''1977 nr 5 s. 363-380</li>
+
<li> Nurt chłopski w prozie dwudziestolecia międzywojennego. W: Temat wiejski w literaturze polskiej. Rzeszów 1978 s. 9-23</li>
+
<li> Powroty do Arkadii. O wybranych problemach prozy Jana Bolesława Ożoga. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.”'' ''1979 z. 12 s. 143-167</li>
+
<li> Wojciech Skuza – poeta walczący. „Pr. Hum. TN w Rzesz.”'' ''1979 nr 13 s. 237-259</li>
+
<li> Próby prozatorskie Stanisława Młodożeńca. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.”'' ''1980 z. 13 s. 115-133</li>
+
<li> Śladami bohaterstwa. Rudolf Jaszowski; Tadeusz Hollender i jego poezja. W: Z dziejów Leżajska i okolic. Rzeszów 1980 s. 113-121, 181-198</li>
+
<li> Między liryzmem a faktografią. O prozie Jalu Kurka do 1934 roku. „Rocz. Komis. Hist.-Lit. PAN”  1981 t. 18 s. 61-78</li>
+
<li> Struktura gawędy w międzywojennej prozie o temacie wiejskim. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.” 1981 z. 14 s. 99-120</li>
+
<li> Bogusław Butrymowicz – nieznany poeta i tłumacz dramatu antycznego. „Pr. Hum. TN w Rzesz.” 1982 nr 23 s. 29-53, przedr. w:  Studia o Bogusławie Butrymowiczu. Wr. 2006 s. 53-68.  – Motyw ziemi w twórczości Juliana Kawalca. W: W kręgu twórczości Juliana Kawalca. Rzeszów 1982 s. 49-60</li>
+
<li> Poszukiwanie ocalającej Arkadii. W: Szkice o twórczości literackiej Jana Bolesława Ożoga. Rzeszów 1982 s. 129-147. −  Antyurbanizm Jana Wiktora (na przykładzie wybranych utworów). „Rocz. Komis. Hist.-Lit. PAN”  1983 t. 20 s. 73-89. − Struktury reportażowe w międzywojennej prozie o temacie wiejskim. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.” 1984 z. 16 s. 99-129</li>
+
<li> Autentyzm w prozie międzywojennej. „Pr. Hum. TN w Rzesz.” 1986 nr 27 s. 233-256</li>
+
<li> W stronę Arkadii. O poezji Stanisława Czernika. W: Stanisław Czernik 1899-1969. Życie i twórczość. Kielce 1988 s. 1-17</li>
+
<li> Znaki przemijającego czasu. O poezji Wiesława Koszeli. W: Pejzaże poetyckie. Rzeszów 1988 s. 87-98</li>
+
<li> Rozmowa z Baryką – rozmowa ze współczesnością. („Wolność tragiczna” Kazimierza Wierzyńskiego). „Poezja” 1989 nr 6 s. 64-70</li>
+
<li> Tristium liber. O poezji wojennej Stanisława Czernika. „Rocz. Kom. Hist.-Lit. PAN” 1989 t. 26 s. 163-177</li>
+
<li> Modernistyczny rodowód międzywojennej nowelistyki Jana Wiktora. W: Tradycje modernistyczne w literaturze polskiej okresu międzywojennego. Lubl. 1991 s. 55-80</li>
+
<li> Rzeczywistość zmitologizowana. U źródeł poezji Stanisława Czernika. W: Od Koźmiana do Czernika. Rzeszów 1992 s. 203-221</li>
+
<li> Z dziejów kultury i życia literackiego. W: Z dziejów wsi Markowa. Rzeszów 1993 s. 242-261</li>
+
<li> Londyńskie „Kontynenty” wobec Października. W: Październik’56. Odwilż i przełom w życiu literackim i kulturalnym. Kr. 1996 s. 93-106</li>
+
<li> „Kontynenty”. Z dziejów pisma i londyńskiej grupy poetów. W: Literatura, prasa, biblioteka. Kr. 1997 s. 221-235</li>
+
<li> Badania nad autentyzmem Kazimierza Świegockiego a jego poezja. W: Poezja i egzystencja. Siedlce 1999 s. 84-95</li>
+
<li> „Błogość dziecinna i gorycz rozpaczy”. O Adamie Lizakowskim. W: W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Rzeszów 1999 s. 333-352</li>
+
<li> Kręgi wyobraźni rustykalnej. O poezji Beaty Obertyńskiej. W: Zaklęte przestrzenie. Tor. 2005 s. 131-145</li>
+
<li> Lubelskie Jeruzalem. Wokół Iwaniukowego miejsca na ziemi. W: Podróż w głąb pamięci. Toronto, Katow. 2005 s. 48-60</li>
+
<li> Wieś i jej kultura w poezji Beaty Obertyńskiej. Na przykładzie cyklu „Lniane i konopne”. W: Studia Philologica. Drohobycz 2005 s. 125-131</li>
+
<li> Zarys nieuchronnego czasu. Historia – sztuka – ojczyzna w poezji Karola Wojtyły. W: Znaleźć źródło. Rzeszów 2005 s. 33-43</li>
+
<li> „Wielka tarcza historii”. O motywie Ojczyzny i narodu. W: Przestrzeń słowa. Kr. 2006 s. 215-223</li>
+
<li> Poetyckie mity i wizje Stanisława Czernika. „Okolica Poetów” 2007 nr 47 s. 4-10</li>
+
<li> Poeta refleksyjny. W: Poeta czułej pamięci. Studia i szkice o twórczości Janusza Szubera. Rzeszów 2008 s. 67-76</li>
+
<li> Poeta znany, zapomniany. Tadeusz Hollender. „Alm. Leżajski” 2008 z. 2 s. 99-108</li>
+
<li> Bieszczadzkie inspiracje Janusza Szubera. W: Od poetyki do hermeneutyki literaturoznawczej. Kr. 2009 s. 15-23</li>
+
<li> [[#Kazimierz Wierzyński|Kazimierz Wierzyński]] – An Emigrant’s Fate. [Przekł.: A.M. Gernand]. „The Polish Review”, Nowy Jork 2010 vol. LV nr 1 s. 35-48</li>
+
<li> Mitologie Adama Ziemianina. W: Inna literatura? Dwudziestolecie 1989-2009. T. 2. Rzeszów 2010 s. 55-66</li>
+
<li> Liryka wojenna Jadwigi Zengteler. „Alm. Leżajski” 2009 z. 4 s. 59-66</li>
+
<li> Powroty do Polski. O poezji Adama Lizakowskiego. W: Tradycje literatury polskiej XX wieku. Rzeszów 2010 s. 213-219</li>
+
<li> Twórczość literacka Michaliny Janoszanki. „Alm.  Leżajski” 2010 z. 5 s. 149-154</li>
+
<li> Z Kanady do Polski. O poezji Floriana Śmiei. W: Literatura polska w Kanadzie. Katow. 2010 s. 212-220</li>
+
<li> Emigracyjne drogi Kazimierza Wierzyńskiego. W: Obszary kultury. Rzeszów 2011 s. 277-287</li>
+
<li> Tajemnice bytu. Człowiek i jego problemy w liryce Tadeusza Chabrowskiego. W: W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Kontynuacje.  Rzeszów 2011 s. 142-149.  – „The great shield of history”. On the motif mothherland and nation. W: The space of the word.  The literary activity of Karol Wojtyła – John Paul II. Cracov  2011 s. 221-230.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
</ol>
+
===Prace redakcyjne===
+
<ol>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>1. Z dziejów Leżajska i okolic. Zbiór artykułów, szkiców i materiałów. Pod red. … Rzeszów: Tow. Nauk. na zlecenie Urzędu Miej. w Leżajsku 1980, 250 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>2. W kręgu twórczości Juliana Kawalca. Zbiór szkiców i artykułów. Pod red. … i G. Ostasza. Rzeszów: TN 1982, 223 s. Tow. Nauk. w Rzeszowie.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>3. Szkice o twórczości Emila Zegadłowicza. Pod red. … Rzeszów: TN 1985, 238 s. Tow. Nauk. w Rzeszowie.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>4.  Pejzaże poetyckie. Szkice o poetach rzeszowskiego środowiska literackiego. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1988, 271 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>5. Poezja pokolenia wojennego. Studia, interpretacje i artykuły. Pod red. … i G. Ostasza. Rzeszów: TN 1989, 298 s. Tow. Nauk. w Rzeszowie.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>6. W stronę dwudziestolecia 1918−1939. Studia i szkice o literaturze. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1993, 262 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>7. I. Antosz: Przed świata ogrodem. [Wiersze]. Wybór, oprac. i wstęp … Lubl.: Polihymnia na zlecenie Zarząd Gł. STL [Stow. Twórców Lud.] 1994, 93 s. ''Bibl. „Dziedzictwo” Stow. Twórców Lud.'', t. 11.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>8. S. Harla: W blasku i rytmie słowa. [Wiersze]. Wybór, oprac. i wstęp …  Lubl.: Polihymnia na zlecenie Zarząd Gł. STL [Stow. Twórców Lud.] 1996, 96 s. ''Bibl. „Dziedzictwo” Stow. Twórców Lud.'', t. 31.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>9. W stronę współczesności. Studia i szkice o literaturze polskiej po 1939 roku. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1996, 352 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>10. Poetycki krąg „Kontynentów”. Artykuły i szkice. Pod red. … i J. Wolskiego. Rzeszów: Wydawn. WSP 1997, 274 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>11. Poezje. Literatura współczesna − Interpretacje. Red. nauk. … Wwa, Wr., Opole: Edukacja 1998, 112 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>12. W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Studia i szkice. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1999, 362 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>13. Gimnazjum i Liceum w Leżajsku 1912-2002. Księga jubileuszowa. Pod red. … Leżajsk, Rzeszów: Edytor 2002, 412 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>14. Literatura utracona, poszukiwana czy odzyskana. Wokół problemów emigracji. Studia i szkice. Pod red. …, J. Wolskiego. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2003, 397 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>15. Parabole pamięci. Literacka i translatorska twórczość Floriana Śmiei. Studia i szkice. Pod red. … i J. Wolskiego. Tor.: A. Marszałek 2004, 226 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>16. Poezja polska na obczyźnie. Studia i szkice. T. 1-2. Pod red. … i J. Wolskiego. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2005, 343 + 404  s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>17. Zaklęte przestrzenie. O twórczości Beaty Obertyńskiej. Pod red. … i Z. Ożoga. Tor.: A. Marszałek 2005, 405 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>18. Znaleźć źródło. Twórczość literacka Karola Wojtyły - Jana Pawła II. Pod red. …, J. Pasterskiej. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2005, 302 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>19. Studia o Bogusławie Butrymowiczu. Wybrane recenzje i artykuły oraz poezje z lat 1897-1995. Wstęp, wybór i oprac. … i W. Czernianin. Wr.: Wydawn. Antykwa 2006, 135 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>20. Proza polska na obczyźnie. Problemy, dyskursy, uzupełnienia. Pod red. …, J. Pasterskiej i A. Wal. T. 1-2. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2007, 462 + 347 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>21. Inna literatura? Dwudziestolecie 1989-2009. Pod red. … i J. Pasterskiego. T. 1-2. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2010, 449 + 376 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
<p class='comment'>
+
<ul>
+
<li>22. W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Kontynuacje. Studia i szkice pod red. … Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2011, 420 s.</li>
+
</ul>
+
</p>
+
</ol>
+
  
==OPRACOWANIA (wybór)==
 
  
  
<ul>
+
Urodzony 12 grudnia 1934 w Kurzynie Małej (pow. Nisko); syn Józefa Andresa i Zofii z domu Chmiel. W czasie okupacji niemieckiej i w pierwszych latach po wojnie uczęszczał do szkoły podstawowej w Kurzynie Średniej, a następnie do Liceum Ogólnokształcącego w Ulanowie, gdzie w 1952 zdał egzamin maturalny. Rozpoczął pracę jako pracownik umysłowy w Elektrowni Stalowa Wola, a od stycznia 1953 w Hucie Stalowa Wola. W październiku 1953 podjął studia polonistyczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, przerwane z powodu nieszczęśliwego wypadku. Od lutego do czerwca 1954 był słuchaczem Państwowego Kursu Nauczycielskiego w Przemyślu, zakończonego egzaminem dyplomowym na stanowisko nauczyciela szkół podstawowych. W roku szkolnym 1954/55 pracował jako nauczyciel w Państwowym Młodzieżowym Zakładzie Wychowawczym we Wzdowie w pobliżu Brzozowa, następnie w szkołach podstawowych – w 1955-57 w Rakszawie, a w 1957-60 w Giedlarowej pod Leżajskiem. Jednocześnie kształcił się w Zaocznym Studium Nauczycielskim w Rzeszowie, które ukończył w 1958. W 1960-68 kierował szkołą podstawową w Wólce Niedźwiedzkiej (pow. leżajski). W tym czasie sprawował też funkcję kierownika Powiatowego Ośrodka Metodycznego przy Wydziale Oświaty w Leżajsku. W 1962 ożenił się z Marią Surowiec, nauczycielką matematyki. W 1963 otrzymał skierowanie na studia wyższe dla pracujących w Wyższej Szkole Pedagogicznej (WSP) w Krakowie. Magisterium w dziedzinie filologii polskiej uzyskał w 1968 w WSP w Rzeszowie. Wówczas przeniósł się z rodziną do Leżajska i w 1968-75 pracował jako nauczyciel języka polskiego w Liceum Ogólnokształcącym, w którym jednocześnie w 1972-76 pełnił funkcję zastępcy dyrektora. Debiutował w 1971 szkicem ''Rzeszowska „Naprawa”. (O działalności wydawniczej Wiejskiego Uniwersytetu Orkanowego)'', ogłoszonym na łamach miesięcznika „Profile” (nr 9); w piśmie tym publikował następnie (1973, 1977-81, 1988) liczne artykuły i recenzje literackie. W 1972 otrzymał Nagrodę Ministra Oświaty i Wychowania III stopnia. Doktoryzował się w 1975 na Uniwersytecie Jagielloński na podstawie rozprawy ''Walka o prawdziwy obraz wsi w prozie polskiej lat 1930-1939'' (promotor prof. Marian Stępień). W tymże roku otrzymał stanowisko adiunkta w Katedrze Literatury i Języka Polskiego rzeszowskiej WSP (wcześniej, przez okres dwóch lat, pracował tu na tzw. godzinach zleconych).  Rozprawy i artykuły dotyczące początkowo problematyki współczesnej literatury i pisarzy tzw. nurtu chłopskiego, a później także literatury emigracyjnej umieszczał <nowiki>m.in</nowiki>. „Roczniku Komisji Historycznoliterackiej PAN Oddział w Krakowie” (1973-83, z przerwami, i 1998),  „Roczniku Naukowo-Dydaktycznym WSP w Rzeszowie” (od 1976), „Ruchu Literackim” (1977-2005, z przerwami), „Pracach Humanistycznych Towarzystwa Naukowego w Rzeszowie” (od 1979), „Życiu Literackim” (1975, 1981-82), „Literaturze” (1978), „Poezji” (1983-89) i „Tygodniku Kulturalnym” (1984-86). W 1975 został członkiem  Towarzystwa Naukowego w Rzeszowie; tu w 1978-90 pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Historycznoliterackiej. W 1977-85 był kierownikiem Zakładu Literatury Polskiej XX Wieku i Teorii Literatury (początkowo wchodzącej w skład Katedry Literatury i Języka Polskiego rzeszowskiej WSP, a od 1981 w Instytucie Filologii Polskiej na Wydziale Humanistycznym WSP). W 1978 otrzymał nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego III stopnia (ponownie w 1983 i 1986). W 1981 został członkiem Komisji Historycznej PAN w Krakowie. Redagował zeszyty z serii ''Filologia Polska'' „Rocznika Naukowo-Dydaktycznego WSP w Rzeszowie” (1981, 1990) oraz „Prace Humanistyczne Towarzystwa Naukowego w Rzeszowie” (1982). W 1985 habilitował się na Wydziale Humanistycznym WSP w Krakowie na podstawie rozprawy ''Faktografia i mity. Proza pisarzy o rodowodzie chłopskim lat 1918-1939''. W 1986 został zatrudniony w WSP w Rzeszowie na stanowisku docenta. W roku akademickim 1986/87 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Humanistycznego, a w 1987-90 prorektora do spraw toku studiów rzeszowskiej WSP. W 1990  otrzymał stanowisko profesora WSP w Rzeszowie. W 1995 objął kierownictwo Zakłady Literatury Polskiej XX Wieku, a w 1999 został dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej WSP w Rzeszowie. Tytuł profesora otrzymał w 1999, a w 2000 – stanowisko profesora zwyczajnego. Artykuły i recenzje literackie ogłaszał <nowiki>m.in</nowiki>. we „Frazie” (1995-2005), „Wiadomościach Małopolskich” (1997-98), „Regionach” (1998), „Twórczości Ludowej” (1998), „Literaturze” (1997-2000) oraz „Tyczyńskich Zeszytach Naukowych” (2001-02). Po powołaniu w 2001 (na miejsce <nowiki>m.in</nowiki>. WSP) Uniwersytetu Rzeszowskiego był nadal dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej i jednocześnie kierownikiem Zakładu Literatury Polskiej XX Wieku. Nadto w 2000-2004 wykładał literaturę polską XX wieku na Wydziale Socjologiczno-Politologicznym Wyższej Szkoły Społeczno-Gospodarczej w Tyczynie. W 2006 otrzymał nagrodę m. Rzeszowa. Odznaczony: Odznaką Zasłużony Działacz Kultury (1980), Krzyżem Kawalerskim (1987) i Krzyżem Oficerskim (2004) Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2000). Mieszka w Rzeszowie.   
<li>Ank. 2009, 2010, 2011</li>
+
<li> Wywiady: Humanista od zawsze. Rozm. A. Szydło. „Głos Rzeszowa” 1999 nr 11; Z Z.A. rozm. M. Tokarz. „Kontakty Podkarpackie” 2001 nr 2.</li>
+
</ul>
+
  
  
===O prawdziwy obraz wsi===
 
<ul>
 
<li> A. JOPEK. „Profile” 1979 nr 4.</li>
 
</ul>
 
[[#tworczosc|Powrót na górę&uarr;]]
 
  
===Faktografia i mity===
+
TWÓRCZOŚĆ
<ul>
+
<li> T. BUJNICKI. „Ruch Lit.” 1985 nr 5/6. </li>
+
<li> B. GOŁĘBIOWSKI. „Kult. i Społ.” 1985 nr 4.</li>
+
</ul>
+
[[#tworczosc|Powrót na górę&uarr;]]
+
  
===Stanisław Czarnik – autentystyczny rodowód twórczości===
 
<ul>
 
<li> B. FARON: Dylematy pisarza chłopskiego. „Wieści”'' ''1991 nr 20.</li>
 
</ul>
 
[[#tworczosc|Powrót na górę&uarr;]]
 
  
===Kazimierz Wierzyński===
 
<ul>
 
<li> S. DŁUSKI: Poeta ziemi i wiary. „Nowiny” 1998 nr 9. −  J. KOŹMIŃSKI: Zanim powstanie monografia. „Nowe Książ.” 1998 nr 1. − D. NIEWIADOMSKI: O Kazimierzu Wierzyńskim. „Akcent” 1999 nr 2. − Z. OŻÓG: Książka o Wierzyńskim. „Fraza” 1999 nr 2/3. − Z. SKIBIŃSKI: Powtórka z Wierzyńskiego. „Tygiel Kult.” 1999 nr 7/8.</li>
 
</ul>
 
[[#tworczosc|Powrót na górę&uarr;]]
 
  
===Przestrzeń egzystencji===
+
1. O prawdziwy obraz wsi. Z polemik literackich dwudziestolecia międzywojennego. Rzeszów: Wydawn. Uczelniane WSP 1977, 171 s.  
<ul>
+
<li> A. KAŁUŻA: Siła konwencji. „Nowe Książ.” 2004 nr 8. − S. KRYŃSKI. „Ruch Lit.” 2005 z. 4/5.</li>
+
</ul>
+
[[#tworczosc|Powrót na górę&uarr;]]
+
  
===Rewizje wartości===
+
Rozprawa doktorska.
<ul>
+
<li> T. MIZERKIEWICZ: „Styl późny” przeciw nowoczesności. „Nowe Książ.” 2007 nr 11. − J. PASTERSKA. „Ruch Lit.” 2007 z. 4/5.</li>
+
</ul>
+
[[#tworczosc|Powrót na górę&uarr;]]
+
  
<div class='author'>Beata Dorosz</div>
+
<nowiki>2. Faktografia i mity. Proza pisarzy o rodowodzie chłopskim lat 1918−1939. [Studium]. Rzeszów: Wydawn. WSP 1984, 293 s.</nowiki>
  
</div> <!-- all -->
+
Rozprawa habilitacyjna.
 +
 
 +
3.<nowiki> Stanisław Czarnik - autentystyczny rodowód twórczości. [Monografia]. Rzeszów: Wydawn. WSP 1990, 237 s.  </nowiki>  
 +
 
 +
4. Kreator utopii i realista. O życiu i twórczości literackiej Jana Wiktora. <nowiki>[Monografia]. Rzeszów: Wydawn. WSP 1991, 158 s. </nowiki> 
 +
 
 +
5. Kazimierz Wierzyński. Szkice o twórczości literackiej. Rzeszów: Wydawn. WSP 1997, 206 s.
 +
 
 +
Honorowa nagroda literacka ZLP „Złote Pióro” w 1998.
 +
 
 +
Zawartość: Słowo wstępne. – „Jam jest wichr”. O początkach drogi twórczej poety; Mit emocjonalny. W kręgu „Wiosny i wina”  oraz „Wróbli na dachu”; Antynomie wolności; Poetycki mit ziemi: „Ewangelia” i „Dno”; Liryka nostalgii i niepokoju; Mistyka słowa; „Ziarna goryczy”. O wierszach politycznyc<nowiki>h. – Aneks. Pamięci Kazimierza Wierzyńskiego [wiersze]: J. Łobodowski: Zamiast recenzji z „Korca maku”; W. Iwaniuk: Kazimierz Wierzyński opuszcza Long Island; F. Śmieja: Puste mogiły.</nowiki>
 +
 
 +
6. Przestrzeń egzystencji. Szkice o twórczości poetów emigracyjnych. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2003, 234 s.
 +
 
 +
Zawartość: Wstęp. – Inspiracje romantyczne w poezji wojennej i emigracyjnej Stanisława Czernika; Ku katastrofizmowi. O „Pieśniach fanatycznych” Kazimierza Wierzyńskiego; Ogniwa tradycji. Poezja Kazimierza Wierzyńskiego; Wizje natury w liryce Kazimierza Wierzyńskiego; U źródeł wyobraźni mitycznej. Poezja Jerzego Pietrkiewicza; Wizje wsi w twórczości literackiej i publicystyce Marian Czuchnowskiego; Meandry egzystencji. O późnej liryce Wacława Iwaniuka; Dom nad Uherką. Strony rodzinne w liryce Wacława Iwaniuka; Obraz własnego losu. O „Kontynentach” i londyńskiej grupie poetów; Sprawy polskie z perspektywy londyńskich „Kontynentów”; Paradoksy istnienia. O poezji Floriana Śmiei; Pamięć i egzystencja. Z rozważań nad poezją Floriana Śmiei; Degradowanie mitu. O Adamie Lizakowskim; Odwrotne strona mitu. Uwagi o „Zapiskach znad Zatoki San Francisco” Adama Lizakowskiego. 
 +
 
 +
            7. Rewizje wartości. Szkice o literaturze polskiej XX wieku.  Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2007, 334 s.
 +
 
 +
Zawartość: Słowo wstępne. – Poszukiwanie idei, czyli o poezji Emila Zegadłowicza; „Ponad śnieg jesteś bielszy, ponad śmierć mocniejszy”. Poezja o Żeromskim w pierwszych latach po jego zgonie; Regionalizm a nurt chłopski w prozie dwudziestolecia międzywojennego. Zarys problemu; Agraryzm i idee młodowiejskie w literaturze międzywojennej; U źródeł autentyzmu. O genezie poglądów estetycznych Stanisława Czernika; Manowce doktryny. O sporze Stanisława Pigonia z radykalnym nurtem literatury ludowej; Przezwyciężanie tragizmu. O poezji Tadeusza Gajcego; Symbolika Świąt Bożego Narodzenia w poezji Tadeusza <nowiki>Gajcego; Ciemność i śmierć. Wokół jednego wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego [dot.: „Poległym”];</nowiki> „Nie wierzę miastu – wierzę ziemi…”. O konflikcie cywilizacji i natury w poezji Jana Bolesława Ożoga; Ze snów i baśni w prozie Tadeusza Nowaka; Świadectwo współczesności. O poezji Marcina Świetlickiego. – Emigranci: Pielgrzymi czasu wojny. Romantyczne style zachowań i problematyka słowa w poezji polskiej na obczyźnie po wrześniu 1939 roku; Kręgi wyobraźni rustykalnej. O poezji Beaty Obertyńskiej; Meandry czasu. O poezji Janusza Ignatowicza; Emigracja jako dramat niespełnienia. Proza Tadeusza Nowakowskiego; Emigracja i kraj w twórczości Tadeusza Nowakowskiego; Kazimierz Wierzyński i jego poezja w opinii Marii Danilewicz Zielińskiej; Późne notacje – poezja Floriana Śmiei.
 +
 
 +
 
 +
 
 +
Szkice i artykuły w książkach zbiorowych i czasopismach, <nowiki>m.in</nowiki>.: O rewizjonizmie historycznym w wiejskiej literaturze międzywojennej. „Rocz. Komis. Hist.-Lit. PAN” 1973 t. 11 s. 99-128. – Wokół modelu literatury o tematyce wiejskiej. Z polemik krytycznoliterackich lat 1930-1939. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.”'' ''1976 z. 10 s. 175-193. – Poezja Tadeusza Hollendra. „Ruch Lit.”'' ''1977 nr 5 s. 363-380. – Nurt chłopski w prozie dwudziestolecia międzywojennego. W: Temat wiejski w literaturze polskiej. Rzeszów 1978 s. 9-23. – Powroty do Arkadii. O wybranych problemach prozy Jana Bolesława Ożoga. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.”'' ''1979 z. 12 s. 143-167. – Wojciech Skuza – poeta walczący. „Pr. Hum. TN w Rzesz.”'' ''1979 nr 13 s. 237-259. – Próby prozatorskie Stanisława Młodożeńca. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.”'' ''1980 z. 13 s. 115-133. – Śladami bohaterstwa. Rudolf Jaszowski; Tadeusz Hollender i jego poezja. W: Z dziejów Leżajska i okolic. Rzeszów 1980 s. 113-121, 181-198. – Między liryzmem a faktografią. O prozie Jalu Kurka do 1934 roku. „Rocz. Komis. Hist.-Lit. PAN”  1981 t. 18 s. 61-78. – Struktura gawędy w międzywojennej prozie o temacie wiejskim. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.” 1981 z. 14 s. 99-120. – Bogusław Butrymowicz – nieznany poeta i tłumacz dramatu antycznego. „Pr. Hum. TN w Rzesz.” 1982 nr 23 s. 29-53, przedr. w:  Studia o Bogusławie Butrymowiczu. Wr. 2006 s. 53-68.  – Motyw ziemi w twórczości Juliana Kawalca. W: W kręgu twórczości Juliana Kawalca. Rzeszów 1982 s. 49-60. – Poszukiwanie ocalającej Arkadii. W: Szkice o twórczości literackiej Jana Bolesława Ożoga. Rzeszów 1982 s. 129-147. −  Antyurbanizm Jana Wiktora (na przykładzie wybranych utworów). „Rocz. Komis. Hist.-Lit. PAN”  1983 t. 20 s. 73-89. − Struktury reportażowe w międzywojennej prozie o temacie wiejskim. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.” 1984 z. 16 s. 99-129. – Autentyzm w prozie międzywojennej. „Pr. Hum. TN w Rzesz.” 1986 nr 27 s. 233-256. – W stronę Arkadii. O poezji Stanisława Czernika. W: Stanisław Czernik 1899-1969. Życie i twórczość. Kielce 1988 s. 1-17. – Znaki przemijającego czasu. O poezji Wiesława Koszeli. W: Pejzaże poetyckie. Rzeszów 1988 s. 87-98. – Rozmowa z Baryką – rozmowa ze współczesnością. („Wolność tragiczna” Kazimierza Wierzyńskiego). „Poezja” 1989 nr 6 s. 64-70. – Tristium liber. O poezji wojennej Stanisława Czernika. „Rocz. Kom. Hist.-Lit. PAN” 1989 t. 26 s. 163-177. – Modernistyczny rodowód międzywojennej nowelistyki Jana Wiktora. W: Tradycje modernistyczne w literaturze polskiej okresu międzywojennego. Lubl. 1991 s. 55-80. – Rzeczywistość zmitologizowana. U źródeł poezji Stanisława Czernika. W: Od Koźmiana do Czernika. Rzeszów 1992 s. 203-221. – Z dziejów kultury i życia literackiego. W: Z dziejów wsi Markowa. Rzeszów 1993 s. 242-261. – Londyńskie „Kontynenty” wobec Października. W: Październik’56. Odwilż i przełom w życiu literackim i kulturalnym. Kr. 1996 s. 93-106. – „Kontynenty”. Z dziejów pisma i londyńskiej grupy poetów. W: Literatura, prasa, biblioteka. Kr. 1997 s. 221-235. – Badania nad autentyzmem Kazimierza Świegockiego a jego poezja. W: Poezja i egzystencja. Siedlce 1999 s. 84-95. – „Błogość dziecinna i gorycz rozpaczy”. O Adamie Lizakowskim. W: W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Rzeszów 1999 s. 333-352. – Kręgi wyobraźni rustykalnej. O poezji Beaty Obertyńskiej. W: Zaklęte przestrzenie. Tor. 2005 s. 131-145. – Lubelskie Jeruzalem. Wokół Iwaniukowego miejsca na ziemi. W: Podróż w głąb pamięci. Toronto, Katow. 2005 s. 48-60. – Wieś i jej kultura w poezji Beaty Obertyńskiej. Na przykładzie cyklu „Lniane i konopne”. W: Studia Philologica. Drohobycz 2005 s. 125-131. – Zarys nieuchronnego czasu. Historia – sztuka – ojczyzna w poezji Karola Wojtyły. W: Znaleźć źródło. Rzeszów 2005 s. 33-43. – „Wielka tarcza historii”. O motywie Ojczyzny i narodu. W: Przestrzeń słowa. Kr. 2006 s. 215-223. – Poetyckie mity i wizje Stanisława Czernika. „Okolica Poetów” 2007 nr 47 s. 4-10. – Poeta refleksyjny. W: Poeta czułej pamięci. Studia i szkice o twórczości Janusza Szubera. Rzeszów 2008 s. 67-76. – Poeta znany, zapomniany. Tadeusz Hollender. „Alm. Leżajski” 2008 z. 2 s. 99-108. – Bieszczadzkie inspiracje Janusza Szubera. W: Od poetyki do hermeneutyki literaturoznawczej. Kr. 2009 s. 15-23. – Kazimierz Wierzyński – An <nowiki>Emigrant’s Fate. [Przekł.: A.M. Gernand]. „The Polish Review”</nowiki>, Nowy Jork 2010 vol. LV nr 1 s. 35-48. – Mitologie Adama Ziemianina. W: Inna literatura? Dwudziestolecie 1989-2009. T. 2. Rzeszów 2010 s. 55-66. – Liryka wojenna Jadwigi Zengteler. „Alm. Leżajski” 2009 z. 4 s. 59-66. – Powroty do Polski. O poezji Adama Lizakowskiego. W: Tradycje literatury polskiej XX wieku. Rzeszów 2010 s. 213-219. – Twórczość literacka Michaliny Janoszanki. „Alm.  Leżajski” 2010 z. 5 s. 149-154. – Z Kanady do Polski. O poezji Floriana Śmiei. W: Literatura polska w Kanadzie. Katow. 2010 s. 212-220. – Emigracyjne drogi Kazimierza Wierzyńskiego. W: Obszary kultury. Rzeszów 2011 s. 277-287. – Tajemnice bytu. Człowiek i jego problemy w liryce Tadeusza Chabrowskiego. W: W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Kontynuacje.  Rzeszów 2011 s. 142-149.  – „The great shield of history”. On the motif mothherland and nation. W: The space of the word.  The literary activity of Karol Wojtyła – John Paul II. Cracov  2011 s. 221-230.                                                         
 +
 
 +
 
 +
 
 +
Prace redakcyjne
 +
 
 +
 
 +
 
 +
1. Z dziejów Leżajska i okolic. Zbiór artykułów, szkiców i materiałów. Pod red. … Rzeszów: Tow. Nauk. na zlecenie Urzędu Miej. w Leżajsku 1980, 250 s.
 +
 
 +
2. W kręgu twórczości Juliana Kawalca. Zbiór szkiców i artykułów. Pod red. … i G. Ostasza. Rzeszów: TN 1982, 223 s. Tow. Nauk. w Rzeszowie.
 +
 
 +
3. Szkice o twórczości Emila Zegadłowicza. Pod red. … Rzeszów: TN 1985, 238 s. Tow. Nauk. w Rzeszowie. 
 +
 
 +
            4.  Pejzaże poetyckie. Szkice o poetach rzeszowskiego środowiska literackiego. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1988, 271 s.
 +
 
 +
            5. Poezja pokolenia wojennego. Studia, interpretacje i artykuły. Pod red. … i G. Ostasza. Rzeszów: TN 1989, 298 s. Tow. Nauk. w Rzeszowie.
 +
 
 +
            6. W stronę dwudziestolecia 1918−1939. Studia i szkice o literaturze. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1993, 262 s.
 +
 
 +
7. <nowiki>I. Antosz: Przed świata ogrodem. [Wiersze]. Wybór, oprac. i wstęp … Lubl.: Polihymnia na zlecenie Zarząd Gł. STL [Stow. Twórców Lud.] 1994, 93 s. </nowiki>''Bibl. „Dziedzictwo” Stow. Twórców Lud.'', t. 11.   
 +
 
 +
            8.<nowiki> S. Harla: W blasku i rytmie słowa. [Wiersze]. Wybór, oprac. i wstęp …  Lubl.: Polihymnia na zlecenie Zarząd Gł. STL [Stow. Twórców Lud.] 1996, 96 s. </nowiki>''Bibl. „Dziedzictwo” Stow. Twórców Lud.'', t. 31.         
 +
 
 +
            9. W stronę współczesności. Studia i szkice o literaturze polskiej po 1939 roku. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1996, 352 s.
 +
 
 +
            10. Poetycki krąg „Kontynentów”. Artykuły i szkice. Pod red. … i J. Wolskiego. Rzeszów: Wydawn. WSP 1997, 274 s.
 +
 
 +
            11. Poezje. Literatura współczesna − Interpretacje. Red. nauk. … Wwa, Wr., Opole: Edukacja 1998, 112 s.
 +
 
 +
            12. W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Studia i szkice. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1999, 362 s.
 +
 
 +
            13. Gimnazjum i Liceum w Leżajsku 1912-2002. Księga jubileuszowa. Pod red. … Leżajsk, Rzeszów: Edytor 2002, 412 s.
 +
 
 +
            14. Literatura utracona, poszukiwana czy odzyskana. Wokół problemów emigracji. Studia i szkice. Pod red. …, J. Wolskiego. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2003, 397 s.
 +
 
 +
            15. Parabole pamięci. Literacka i translatorska twórczość Floriana Śmiei. Studia i szkice. Pod red. … i J. Wolskiego. Tor.: A. Marszałek 2004, 226 s.
 +
 
 +
            16. Poezja polska na obczyźnie. Studia i szkice. T. 1-2. Pod red. … i J. Wolskiego. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2005, 343 + 404  s.
 +
 
 +
            17. Zaklęte przestrzenie. O twórczości Beaty Obertyńskiej. Pod red. … i Z. Ożoga. Tor.: A. Marszałek 2005, 405 s.
 +
 
 +
            18. Znaleźć źródło. Twórczość literacka Karola Wojtyły - Jana Pawła II. Pod red. …, J. Pasterskiej. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2005, 302 s.
 +
 
 +
            19. Studia o Bogusławie Butrymowiczu. Wybrane recenzje i artykuły oraz poezje z lat 1897-1995. Wstęp, wybór i oprac. … i W. Czernianin. Wr.: Wydawn. Antykwa 2006, 135 s.
 +
 
 +
            20. Proza polska na obczyźnie. Problemy, dyskursy, uzupełnienia. Pod red. …, J. Pasterskiej i A. Wal. T. 1-2. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2007, 462 + 347 s.
 +
 
 +
            21. Inna literatura? Dwudziestolecie 1989-2009. Pod red. … i J. Pasterskiego. T. 1-2. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2010, 449 + 376 s.
 +
 
 +
            22. W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Kontynuacje. Studia i szkice pod red. … Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2011, 420 s.
 +
 
 +
 
 +
 
 +
OPRACOWANIA (wybór)
 +
 
 +
 
 +
 
 +
Ank. 2009, 2010, 2011. – Wywiady: Humanista od zawsze. Rozm. A. Szydło. „Głos Rzeszowa” 1999 nr 11; Z Z.A. rozm. M. Tokarz. „Kontakty Podkarpackie” 2001 nr 2. 
 +
 
 +
Z. OŻÓG: Bibliografia publikacji Z.A. W: Epoka przemian. Wiek XX w literaturze polskiej. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Andresowi. Rzeszów 2005.
 +
 
 +
O prawdziwy obraz wsi (poz. 1): A. JOPEK. „Profile” 1979 nr 4.
 +
 
 +
Faktografia i mity (poz. 2): T. BUJNICKI. „Ruch Lit.” 1985 nr 5/6. – B. GOŁĘBIOWSKI. „Kult. i Społ.” 1985 nr 4. 
 +
 
 +
Stanisław Czarnik – autentystyczny rodowód twórczości (poz. 3): B. FARON: Dylematy pisarza chłopskiego. „Wieści”'' ''1991 nr 20.
 +
 
 +
Kazimierz Wierzyński (poz. 5): S. DŁUSKI: Poeta ziemi i wiary. „Nowiny” 1998 nr 9. −  J. KOŹMIŃSKI: Zanim powstanie monografia. „Nowe Książ.” 1998 nr 1. − D. NIEWIADOMSKI: O Kazimierzu Wierzyńskim. „Akcent” 1999 nr 2. − Z. OŻÓG: Książka o Wierzyńskim. „Fraza” 1999 nr 2/3. − Z. SKIBIŃSKI: Powtórka z Wierzyńskiego. „Tygiel Kult.” 1999 nr 7/8.
 +
 
 +
Przestrzeń egzystencji (poz. 6): A. KAŁUŻA: Siła konwencji. „Nowe Książ.” 2004 nr 8. − S. KRYŃSKI. „Ruch Lit.” 2005 z. 4/5.   
 +
 
 +
Rewizje wartości (poz. 7): T. MIZERKIEWICZ: „Styl późny” przeciw nowoczesności. „Nowe Książ.” 2007 nr 11. − J. PASTERSKA. „Ruch Lit.” 2007 z. 4/5.
 +
 
 +
                                                                                                                    Beata Dorosz

Wersja z 20:38, 26 wrz 2013

ANDRES Zbigniew

ur. 1934

Historyk literatury, krytyk literacki.


Urodzony 12 grudnia 1934 w Kurzynie Małej (pow. Nisko); syn Józefa Andresa i Zofii z domu Chmiel. W czasie okupacji niemieckiej i w pierwszych latach po wojnie uczęszczał do szkoły podstawowej w Kurzynie Średniej, a następnie do Liceum Ogólnokształcącego w Ulanowie, gdzie w 1952 zdał egzamin maturalny. Rozpoczął pracę jako pracownik umysłowy w Elektrowni Stalowa Wola, a od stycznia 1953 w Hucie Stalowa Wola. W październiku 1953 podjął studia polonistyczne na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, przerwane z powodu nieszczęśliwego wypadku. Od lutego do czerwca 1954 był słuchaczem Państwowego Kursu Nauczycielskiego w Przemyślu, zakończonego egzaminem dyplomowym na stanowisko nauczyciela szkół podstawowych. W roku szkolnym 1954/55 pracował jako nauczyciel w Państwowym Młodzieżowym Zakładzie Wychowawczym we Wzdowie w pobliżu Brzozowa, następnie w szkołach podstawowych – w 1955-57 w Rakszawie, a w 1957-60 w Giedlarowej pod Leżajskiem. Jednocześnie kształcił się w Zaocznym Studium Nauczycielskim w Rzeszowie, które ukończył w 1958. W 1960-68 kierował szkołą podstawową w Wólce Niedźwiedzkiej (pow. leżajski). W tym czasie sprawował też funkcję kierownika Powiatowego Ośrodka Metodycznego przy Wydziale Oświaty w Leżajsku. W 1962 ożenił się z Marią Surowiec, nauczycielką matematyki. W 1963 otrzymał skierowanie na studia wyższe dla pracujących w Wyższej Szkole Pedagogicznej (WSP) w Krakowie. Magisterium w dziedzinie filologii polskiej uzyskał w 1968 w WSP w Rzeszowie. Wówczas przeniósł się z rodziną do Leżajska i w 1968-75 pracował jako nauczyciel języka polskiego w Liceum Ogólnokształcącym, w którym jednocześnie w 1972-76 pełnił funkcję zastępcy dyrektora. Debiutował w 1971 szkicem Rzeszowska „Naprawa”. (O działalności wydawniczej Wiejskiego Uniwersytetu Orkanowego), ogłoszonym na łamach miesięcznika „Profile” (nr 9); w piśmie tym publikował następnie (1973, 1977-81, 1988) liczne artykuły i recenzje literackie. W 1972 otrzymał Nagrodę Ministra Oświaty i Wychowania III stopnia. Doktoryzował się w 1975 na Uniwersytecie Jagielloński na podstawie rozprawy Walka o prawdziwy obraz wsi w prozie polskiej lat 1930-1939 (promotor prof. Marian Stępień). W tymże roku otrzymał stanowisko adiunkta w Katedrze Literatury i Języka Polskiego rzeszowskiej WSP (wcześniej, przez okres dwóch lat, pracował tu na tzw. godzinach zleconych). Rozprawy i artykuły dotyczące początkowo problematyki współczesnej literatury i pisarzy tzw. nurtu chłopskiego, a później także literatury emigracyjnej umieszczał m.in. „Roczniku Komisji Historycznoliterackiej PAN Oddział w Krakowie” (1973-83, z przerwami, i 1998), „Roczniku Naukowo-Dydaktycznym WSP w Rzeszowie” (od 1976), „Ruchu Literackim” (1977-2005, z przerwami), „Pracach Humanistycznych Towarzystwa Naukowego w Rzeszowie” (od 1979), „Życiu Literackim” (1975, 1981-82), „Literaturze” (1978), „Poezji” (1983-89) i „Tygodniku Kulturalnym” (1984-86). W 1975 został członkiem Towarzystwa Naukowego w Rzeszowie; tu w 1978-90 pełnił funkcję przewodniczącego Komisji Historycznoliterackiej. W 1977-85 był kierownikiem Zakładu Literatury Polskiej XX Wieku i Teorii Literatury (początkowo wchodzącej w skład Katedry Literatury i Języka Polskiego rzeszowskiej WSP, a od 1981 w Instytucie Filologii Polskiej na Wydziale Humanistycznym WSP). W 1978 otrzymał nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego III stopnia (ponownie w 1983 i 1986). W 1981 został członkiem Komisji Historycznej PAN w Krakowie. Redagował zeszyty z serii Filologia Polska „Rocznika Naukowo-Dydaktycznego WSP w Rzeszowie” (1981, 1990) oraz „Prace Humanistyczne Towarzystwa Naukowego w Rzeszowie” (1982). W 1985 habilitował się na Wydziale Humanistycznym WSP w Krakowie na podstawie rozprawy Faktografia i mity. Proza pisarzy o rodowodzie chłopskim lat 1918-1939. W 1986 został zatrudniony w WSP w Rzeszowie na stanowisku docenta. W roku akademickim 1986/87 pełnił funkcję prodziekana Wydziału Humanistycznego, a w 1987-90 prorektora do spraw toku studiów rzeszowskiej WSP. W 1990 otrzymał stanowisko profesora WSP w Rzeszowie. W 1995 objął kierownictwo Zakłady Literatury Polskiej XX Wieku, a w 1999 został dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej WSP w Rzeszowie. Tytuł profesora otrzymał w 1999, a w 2000 – stanowisko profesora zwyczajnego. Artykuły i recenzje literackie ogłaszał m.in. we „Frazie” (1995-2005), „Wiadomościach Małopolskich” (1997-98), „Regionach” (1998), „Twórczości Ludowej” (1998), „Literaturze” (1997-2000) oraz „Tyczyńskich Zeszytach Naukowych” (2001-02). Po powołaniu w 2001 (na miejsce m.in. WSP) Uniwersytetu Rzeszowskiego był nadal dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej i jednocześnie kierownikiem Zakładu Literatury Polskiej XX Wieku. Nadto w 2000-2004 wykładał literaturę polską XX wieku na Wydziale Socjologiczno-Politologicznym Wyższej Szkoły Społeczno-Gospodarczej w Tyczynie. W 2006 otrzymał nagrodę m. Rzeszowa. Odznaczony: Odznaką Zasłużony Działacz Kultury (1980), Krzyżem Kawalerskim (1987) i Krzyżem Oficerskim (2004) Orderu Odrodzenia Polski, Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2000). Mieszka w Rzeszowie.


TWÓRCZOŚĆ


1. O prawdziwy obraz wsi. Z polemik literackich dwudziestolecia międzywojennego. Rzeszów: Wydawn. Uczelniane WSP 1977, 171 s.

Rozprawa doktorska.

2. Faktografia i mity. Proza pisarzy o rodowodzie chłopskim lat 1918−1939. [Studium]. Rzeszów: Wydawn. WSP 1984, 293 s.

Rozprawa habilitacyjna.

3. Stanisław Czarnik - autentystyczny rodowód twórczości. [Monografia]. Rzeszów: Wydawn. WSP 1990, 237 s.

4. Kreator utopii i realista. O życiu i twórczości literackiej Jana Wiktora. [Monografia]. Rzeszów: Wydawn. WSP 1991, 158 s.

5. Kazimierz Wierzyński. Szkice o twórczości literackiej. Rzeszów: Wydawn. WSP 1997, 206 s.

Honorowa nagroda literacka ZLP „Złote Pióro” w 1998.

Zawartość: Słowo wstępne. – „Jam jest wichr”. O początkach drogi twórczej poety; Mit emocjonalny. W kręgu „Wiosny i wina” oraz „Wróbli na dachu”; Antynomie wolności; Poetycki mit ziemi: „Ewangelia” i „Dno”; Liryka nostalgii i niepokoju; Mistyka słowa; „Ziarna goryczy”. O wierszach politycznych. – Aneks. Pamięci Kazimierza Wierzyńskiego [wiersze]: J. Łobodowski: Zamiast recenzji z „Korca maku”; W. Iwaniuk: Kazimierz Wierzyński opuszcza Long Island; F. Śmieja: Puste mogiły.

6. Przestrzeń egzystencji. Szkice o twórczości poetów emigracyjnych. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2003, 234 s.

Zawartość: Wstęp. – Inspiracje romantyczne w poezji wojennej i emigracyjnej Stanisława Czernika; Ku katastrofizmowi. O „Pieśniach fanatycznych” Kazimierza Wierzyńskiego; Ogniwa tradycji. Poezja Kazimierza Wierzyńskiego; Wizje natury w liryce Kazimierza Wierzyńskiego; U źródeł wyobraźni mitycznej. Poezja Jerzego Pietrkiewicza; Wizje wsi w twórczości literackiej i publicystyce Marian Czuchnowskiego; Meandry egzystencji. O późnej liryce Wacława Iwaniuka; Dom nad Uherką. Strony rodzinne w liryce Wacława Iwaniuka; Obraz własnego losu. O „Kontynentach” i londyńskiej grupie poetów; Sprawy polskie z perspektywy londyńskich „Kontynentów”; Paradoksy istnienia. O poezji Floriana Śmiei; Pamięć i egzystencja. Z rozważań nad poezją Floriana Śmiei; Degradowanie mitu. O Adamie Lizakowskim; Odwrotne strona mitu. Uwagi o „Zapiskach znad Zatoki San Francisco” Adama Lizakowskiego.

           7. Rewizje wartości. Szkice o literaturze polskiej XX wieku.  Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2007, 334 s. 

Zawartość: Słowo wstępne. – Poszukiwanie idei, czyli o poezji Emila Zegadłowicza; „Ponad śnieg jesteś bielszy, ponad śmierć mocniejszy”. Poezja o Żeromskim w pierwszych latach po jego zgonie; Regionalizm a nurt chłopski w prozie dwudziestolecia międzywojennego. Zarys problemu; Agraryzm i idee młodowiejskie w literaturze międzywojennej; U źródeł autentyzmu. O genezie poglądów estetycznych Stanisława Czernika; Manowce doktryny. O sporze Stanisława Pigonia z radykalnym nurtem literatury ludowej; Przezwyciężanie tragizmu. O poezji Tadeusza Gajcego; Symbolika Świąt Bożego Narodzenia w poezji Tadeusza Gajcego; Ciemność i śmierć. Wokół jednego wiersza Krzysztofa Kamila Baczyńskiego [dot.: „Poległym”]; „Nie wierzę miastu – wierzę ziemi…”. O konflikcie cywilizacji i natury w poezji Jana Bolesława Ożoga; Ze snów i baśni w prozie Tadeusza Nowaka; Świadectwo współczesności. O poezji Marcina Świetlickiego. – Emigranci: Pielgrzymi czasu wojny. Romantyczne style zachowań i problematyka słowa w poezji polskiej na obczyźnie po wrześniu 1939 roku; Kręgi wyobraźni rustykalnej. O poezji Beaty Obertyńskiej; Meandry czasu. O poezji Janusza Ignatowicza; Emigracja jako dramat niespełnienia. Proza Tadeusza Nowakowskiego; Emigracja i kraj w twórczości Tadeusza Nowakowskiego; Kazimierz Wierzyński i jego poezja w opinii Marii Danilewicz Zielińskiej; Późne notacje – poezja Floriana Śmiei.


Szkice i artykuły w książkach zbiorowych i czasopismach, m.in.: O rewizjonizmie historycznym w wiejskiej literaturze międzywojennej. „Rocz. Komis. Hist.-Lit. PAN” 1973 t. 11 s. 99-128. – Wokół modelu literatury o tematyce wiejskiej. Z polemik krytycznoliterackich lat 1930-1939. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.” 1976 z. 10 s. 175-193. – Poezja Tadeusza Hollendra. „Ruch Lit.” 1977 nr 5 s. 363-380. – Nurt chłopski w prozie dwudziestolecia międzywojennego. W: Temat wiejski w literaturze polskiej. Rzeszów 1978 s. 9-23. – Powroty do Arkadii. O wybranych problemach prozy Jana Bolesława Ożoga. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.” 1979 z. 12 s. 143-167. – Wojciech Skuza – poeta walczący. „Pr. Hum. TN w Rzesz.” 1979 nr 13 s. 237-259. – Próby prozatorskie Stanisława Młodożeńca. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.” 1980 z. 13 s. 115-133. – Śladami bohaterstwa. Rudolf Jaszowski; Tadeusz Hollender i jego poezja. W: Z dziejów Leżajska i okolic. Rzeszów 1980 s. 113-121, 181-198. – Między liryzmem a faktografią. O prozie Jalu Kurka do 1934 roku. „Rocz. Komis. Hist.-Lit. PAN” 1981 t. 18 s. 61-78. – Struktura gawędy w międzywojennej prozie o temacie wiejskim. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.” 1981 z. 14 s. 99-120. – Bogusław Butrymowicz – nieznany poeta i tłumacz dramatu antycznego. „Pr. Hum. TN w Rzesz.” 1982 nr 23 s. 29-53, przedr. w: Studia o Bogusławie Butrymowiczu. Wr. 2006 s. 53-68. – Motyw ziemi w twórczości Juliana Kawalca. W: W kręgu twórczości Juliana Kawalca. Rzeszów 1982 s. 49-60. – Poszukiwanie ocalającej Arkadii. W: Szkice o twórczości literackiej Jana Bolesława Ożoga. Rzeszów 1982 s. 129-147. − Antyurbanizm Jana Wiktora (na przykładzie wybranych utworów). „Rocz. Komis. Hist.-Lit. PAN” 1983 t. 20 s. 73-89. − Struktury reportażowe w międzywojennej prozie o temacie wiejskim. „Rocz. Nauk.-Dydak. WSP w Rzesz. Filol. Pol.” 1984 z. 16 s. 99-129. – Autentyzm w prozie międzywojennej. „Pr. Hum. TN w Rzesz.” 1986 nr 27 s. 233-256. – W stronę Arkadii. O poezji Stanisława Czernika. W: Stanisław Czernik 1899-1969. Życie i twórczość. Kielce 1988 s. 1-17. – Znaki przemijającego czasu. O poezji Wiesława Koszeli. W: Pejzaże poetyckie. Rzeszów 1988 s. 87-98. – Rozmowa z Baryką – rozmowa ze współczesnością. („Wolność tragiczna” Kazimierza Wierzyńskiego). „Poezja” 1989 nr 6 s. 64-70. – Tristium liber. O poezji wojennej Stanisława Czernika. „Rocz. Kom. Hist.-Lit. PAN” 1989 t. 26 s. 163-177. – Modernistyczny rodowód międzywojennej nowelistyki Jana Wiktora. W: Tradycje modernistyczne w literaturze polskiej okresu międzywojennego. Lubl. 1991 s. 55-80. – Rzeczywistość zmitologizowana. U źródeł poezji Stanisława Czernika. W: Od Koźmiana do Czernika. Rzeszów 1992 s. 203-221. – Z dziejów kultury i życia literackiego. W: Z dziejów wsi Markowa. Rzeszów 1993 s. 242-261. – Londyńskie „Kontynenty” wobec Października. W: Październik’56. Odwilż i przełom w życiu literackim i kulturalnym. Kr. 1996 s. 93-106. – „Kontynenty”. Z dziejów pisma i londyńskiej grupy poetów. W: Literatura, prasa, biblioteka. Kr. 1997 s. 221-235. – Badania nad autentyzmem Kazimierza Świegockiego a jego poezja. W: Poezja i egzystencja. Siedlce 1999 s. 84-95. – „Błogość dziecinna i gorycz rozpaczy”. O Adamie Lizakowskim. W: W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Rzeszów 1999 s. 333-352. – Kręgi wyobraźni rustykalnej. O poezji Beaty Obertyńskiej. W: Zaklęte przestrzenie. Tor. 2005 s. 131-145. – Lubelskie Jeruzalem. Wokół Iwaniukowego miejsca na ziemi. W: Podróż w głąb pamięci. Toronto, Katow. 2005 s. 48-60. – Wieś i jej kultura w poezji Beaty Obertyńskiej. Na przykładzie cyklu „Lniane i konopne”. W: Studia Philologica. Drohobycz 2005 s. 125-131. – Zarys nieuchronnego czasu. Historia – sztuka – ojczyzna w poezji Karola Wojtyły. W: Znaleźć źródło. Rzeszów 2005 s. 33-43. – „Wielka tarcza historii”. O motywie Ojczyzny i narodu. W: Przestrzeń słowa. Kr. 2006 s. 215-223. – Poetyckie mity i wizje Stanisława Czernika. „Okolica Poetów” 2007 nr 47 s. 4-10. – Poeta refleksyjny. W: Poeta czułej pamięci. Studia i szkice o twórczości Janusza Szubera. Rzeszów 2008 s. 67-76. – Poeta znany, zapomniany. Tadeusz Hollender. „Alm. Leżajski” 2008 z. 2 s. 99-108. – Bieszczadzkie inspiracje Janusza Szubera. W: Od poetyki do hermeneutyki literaturoznawczej. Kr. 2009 s. 15-23. – Kazimierz Wierzyński – An Emigrant’s Fate. [Przekł.: A.M. Gernand]. „The Polish Review”, Nowy Jork 2010 vol. LV nr 1 s. 35-48. – Mitologie Adama Ziemianina. W: Inna literatura? Dwudziestolecie 1989-2009. T. 2. Rzeszów 2010 s. 55-66. – Liryka wojenna Jadwigi Zengteler. „Alm. Leżajski” 2009 z. 4 s. 59-66. – Powroty do Polski. O poezji Adama Lizakowskiego. W: Tradycje literatury polskiej XX wieku. Rzeszów 2010 s. 213-219. – Twórczość literacka Michaliny Janoszanki. „Alm. Leżajski” 2010 z. 5 s. 149-154. – Z Kanady do Polski. O poezji Floriana Śmiei. W: Literatura polska w Kanadzie. Katow. 2010 s. 212-220. – Emigracyjne drogi Kazimierza Wierzyńskiego. W: Obszary kultury. Rzeszów 2011 s. 277-287. – Tajemnice bytu. Człowiek i jego problemy w liryce Tadeusza Chabrowskiego. W: W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Kontynuacje. Rzeszów 2011 s. 142-149. – „The great shield of history”. On the motif mothherland and nation. W: The space of the word. The literary activity of Karol Wojtyła – John Paul II. Cracov 2011 s. 221-230.


Prace redakcyjne


1. Z dziejów Leżajska i okolic. Zbiór artykułów, szkiców i materiałów. Pod red. … Rzeszów: Tow. Nauk. na zlecenie Urzędu Miej. w Leżajsku 1980, 250 s.

2. W kręgu twórczości Juliana Kawalca. Zbiór szkiców i artykułów. Pod red. … i G. Ostasza. Rzeszów: TN 1982, 223 s. Tow. Nauk. w Rzeszowie.

3. Szkice o twórczości Emila Zegadłowicza. Pod red. … Rzeszów: TN 1985, 238 s. Tow. Nauk. w Rzeszowie.

           4.  Pejzaże poetyckie. Szkice o poetach rzeszowskiego środowiska literackiego. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1988, 271 s. 
           5. Poezja pokolenia wojennego. Studia, interpretacje i artykuły. Pod red. … i G. Ostasza. Rzeszów: TN 1989, 298 s. Tow. Nauk. w Rzeszowie. 
           6. W stronę dwudziestolecia 1918−1939. Studia i szkice o literaturze. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1993, 262 s. 

7. I. Antosz: Przed świata ogrodem. [Wiersze]. Wybór, oprac. i wstęp … Lubl.: Polihymnia na zlecenie Zarząd Gł. STL [Stow. Twórców Lud.] 1994, 93 s. Bibl. „Dziedzictwo” Stow. Twórców Lud., t. 11.

           8. S. Harla: W blasku i rytmie słowa. [Wiersze]. Wybór, oprac. i wstęp …  Lubl.: Polihymnia na zlecenie Zarząd Gł. STL [Stow. Twórców Lud.] 1996, 96 s. Bibl. „Dziedzictwo” Stow. Twórców Lud., t. 31.          
           9. W stronę współczesności. Studia i szkice o literaturze polskiej po 1939 roku. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1996, 352 s. 
           10. Poetycki krąg „Kontynentów”. Artykuły i szkice. Pod red. … i J. Wolskiego. Rzeszów: Wydawn. WSP 1997, 274 s. 
           11. Poezje. Literatura współczesna − Interpretacje. Red. nauk. … Wwa, Wr., Opole: Edukacja 1998, 112 s. 
           12. W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Studia i szkice. Pod red. … Rzeszów: Wydawn. WSP 1999, 362 s. 
           13. Gimnazjum i Liceum w Leżajsku 1912-2002. Księga jubileuszowa. Pod red. … Leżajsk, Rzeszów: Edytor 2002, 412 s. 
           14. Literatura utracona, poszukiwana czy odzyskana. Wokół problemów emigracji. Studia i szkice. Pod red. …, J. Wolskiego. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2003, 397 s. 
           15. Parabole pamięci. Literacka i translatorska twórczość Floriana Śmiei. Studia i szkice. Pod red. … i J. Wolskiego. Tor.: A. Marszałek 2004, 226 s. 
           16. Poezja polska na obczyźnie. Studia i szkice. T. 1-2. Pod red. … i J. Wolskiego. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2005, 343 + 404  s. 
           17. Zaklęte przestrzenie. O twórczości Beaty Obertyńskiej. Pod red. … i Z. Ożoga. Tor.: A. Marszałek 2005, 405 s. 
           18. Znaleźć źródło. Twórczość literacka Karola Wojtyły - Jana Pawła II. Pod red. …, J. Pasterskiej. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2005, 302 s. 
           19. Studia o Bogusławie Butrymowiczu. Wybrane recenzje i artykuły oraz poezje z lat 1897-1995. Wstęp, wybór i oprac. … i W. Czernianin. Wr.: Wydawn. Antykwa 2006, 135 s. 
           20. Proza polska na obczyźnie. Problemy, dyskursy, uzupełnienia. Pod red. …, J. Pasterskiej i A. Wal. T. 1-2. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2007, 462 + 347 s. 
           21. Inna literatura? Dwudziestolecie 1989-2009. Pod red. … i J. Pasterskiego. T. 1-2. Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2010, 449 + 376 s. 
           22. W kręgu twórczości pisarzy emigracyjnych. Kontynuacje. Studia i szkice pod red. … Rzeszów: Wydawn. URzesz. 2011, 420 s. 


OPRACOWANIA (wybór)


Ank. 2009, 2010, 2011. – Wywiady: Humanista od zawsze. Rozm. A. Szydło. „Głos Rzeszowa” 1999 nr 11; Z Z.A. rozm. M. Tokarz. „Kontakty Podkarpackie” 2001 nr 2.

Z. OŻÓG: Bibliografia publikacji Z.A. W: Epoka przemian. Wiek XX w literaturze polskiej. Księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Andresowi. Rzeszów 2005.

O prawdziwy obraz wsi (poz. 1): A. JOPEK. „Profile” 1979 nr 4.

Faktografia i mity (poz. 2): T. BUJNICKI. „Ruch Lit.” 1985 nr 5/6. – B. GOŁĘBIOWSKI. „Kult. i Społ.” 1985 nr 4.

Stanisław Czarnik – autentystyczny rodowód twórczości (poz. 3): B. FARON: Dylematy pisarza chłopskiego. „Wieści” 1991 nr 20.

Kazimierz Wierzyński (poz. 5): S. DŁUSKI: Poeta ziemi i wiary. „Nowiny” 1998 nr 9. − J. KOŹMIŃSKI: Zanim powstanie monografia. „Nowe Książ.” 1998 nr 1. − D. NIEWIADOMSKI: O Kazimierzu Wierzyńskim. „Akcent” 1999 nr 2. − Z. OŻÓG: Książka o Wierzyńskim. „Fraza” 1999 nr 2/3. − Z. SKIBIŃSKI: Powtórka z Wierzyńskiego. „Tygiel Kult.” 1999 nr 7/8.

Przestrzeń egzystencji (poz. 6): A. KAŁUŻA: Siła konwencji. „Nowe Książ.” 2004 nr 8. − S. KRYŃSKI. „Ruch Lit.” 2005 z. 4/5.

Rewizje wartości (poz. 7): T. MIZERKIEWICZ: „Styl późny” przeciw nowoczesności. „Nowe Książ.” 2007 nr 11. − J. PASTERSKA. „Ruch Lit.” 2007 z. 4/5.

                                                                                                                    Beata Dorosz

Polscy pisarze i badacze literatury przełomu XX i XXI wieku

Działania
Zbigniew ANDRES
Nawigacja
Narzędzia